Ngọc Môn quan, sẽ trở thành một điểm phân chia của người Khương.
Cũng là nơi phân giải âm thầm.
A Hiệt Sát mơ màng không hiểu chuyện, nhưng vì một tiếng “phụ ông” của Phỉ Tiềm, hắn vui vẻ mà nghe lời làm theo.
Giả Hủ từ đầu đến cuối không nói gì, chỉ lặng lẽ quan sát. Đợi sau khi A Hiệt Sát lui xuống, hắn mới bước đến bên cạnh Phỉ Tiềm, khẽ nói: “Chủ công hành động này, thực là thâm sâu đạo lý giáo hóa.”
Thái độ ôn hòa và lời lẽ kính trọng của Phỉ Tiềm đối với A Hiệt Sát thực chất là vì mục đích “giáo hóa.” Không ai có thể nghĩ rằng chỉ vì Phỉ Tiềm gọi A Hiệt Sát bằng một danh xưng tốt đẹp hơn mà đồng nghĩa với việc hắn thân thiện với người Khương, trở thành kẻ phản bội người Hán. Nhưng đám người có tâm địa bất chính ở Sơn Đông, không chừng sẽ nhảy ra công kích Phỉ Tiềm, cho rằng hắn nhận giặc làm cha, phá hoại luân thường, khiến người ta ghê tởm như vật ô uế mà họ ghét nhất.
Mô hình này, truyền thừa từ nước Tần.
Bất kể là nô lệ của sáu nước hay dân du mục của Tây Nhung, chỉ cần có lợi cho nước Tần, vua Tần không ngại hạ mình nghênh đón, khiêm tốn như cháu chắt. Còn đám người Sơn Đông hàng ngày chỉ lo bày vẽ, khinh thường kẻ này, chỉ trích kẻ kia, nâng mũi lên trời, coi khinh con cháu sĩ tộc sáu nước. Nhưng dù có giữ thể diện, thì có ích gì?
Giả Hủ không phải kẻ ngốc, nên tự nhiên hiểu rõ lòng dạ.
Dù sao, theo thói quen trước đây của Giả Hủ, chưa kể việc có quan hệ thân thích thật sự hay không, thì nếu cần thiết, hắn cũng có thể gọi vài tiếng…
Phỉ Tiềm mỉm cười.
Phỉ Tiềm biết thủ đoạn này không qua mắt được Giả Hủ. Thực ra, không phải là Giả Hủ không nghĩ đến những việc này, mà chỉ là những việc này chỉ có Phỉ Tiềm mới có tư cách quyết định và thực thi.
Đây chính là trách nhiệm của kẻ ở trên.
Có những việc Phỉ Tiềm có thể giao cho Giả Hủ, hoặc Bàng Thống, hay một ai khác giải quyết, nhưng việc giao cho người khác làm đôi khi có thể là làm theo ý của Phỉ Tiềm, nhưng cũng có khi là theo ý của người làm. Giống như một số quốc sách, dù có khởi đầu tốt, nhưng trong quá trình thực thi lại biến thành chính sách tồi tệ, không thể thiếu ba chữ “tùy tiện thực hiện.”
Trên không nói rõ, dưới liền có cơ hội làm bừa.
Thường có những kẻ ngốc nói rằng, Trung Hoa là một đại quốc thịnh vượng, người dân đông đảo. Nhưng thực tế, Trung Hoa từ xưa đến nay luôn thiếu nhân khẩu.
Lý do kiểm soát dân số là vì ban đầu không đủ lương thực để nuôi sống, về sau thì bị kẻ có lòng xấu biến thành thủ đoạn mưu lợi. Đây cũng là truyền thống của Trung Hoa, khi có chính sách mới ban hành, quan lại phía dưới luôn tìm cách trục lợi, dù không có kẽ hở cũng có thể tạo ra để trục lợi.
Đại Hán thuở trước cũng từng dùng người Khương làm binh lính.
Đổng Trác cũng từng sử dụng.
Nhưng người Khương thời kỳ đầu chưa được giáo hóa, cũng chưa có nghiên cứu cụ thể về việc quản lý binh lính Khương, chỉ đơn thuần là tuyển mộ mà thôi. Giờ thì đã khác.
Bởi vì thời thế thay đổi, nhất là khi có kẻ như Phỉ Tiềm can thiệp vào.
Dù rằng do hoàn cảnh hay thời sự, không thể xác định rõ ràng luật lệ, nhưng cũng không thể một mực mập mờ hay cố tình né tránh. Luật pháp là để bảo vệ những người lương thiện ở tầng lớp thấp nhất của xã hội, chứ không phải để cho kẻ nào đó lợi dụng vỏ bọc luật pháp để làm chuyện mờ ám. Dù đôi khi cần có sự công bằng về thủ tục, nhưng không thể chỉ vì muốn hòa giải mà bỏ qua công lý.
Thí dụ như những điều luật giao thông ở hậu thế, nhiều lần bị chỉ trích vì những điều luật bảo vệ người yếu thế. Thực ra, những điều này là nhằm buộc bên mạnh phải chủ động nhường nhịn kẻ yếu dưới khuôn khổ pháp luật, bảo vệ quyền lợi của kẻ yếu. Nhưng nếu đã rõ ràng có sự nhường nhịn mà vẫn phải tuân theo cái gọi là “công bằng thủ tục,” làm việc nửa vời, bày ra những quy định vô lý như “dự đoán trong hai giây,” ắt sẽ khiến lòng người phẫn nộ.
Vĩ nhân từng nói, cần tránh giáo điều rập khuôn một cách máy móc, đáng tiếc là phần lớn quan lại chỉ biết chọn cách dễ dàng cho mình, áp dụng một cách cứng nhắc.
Hoa Hạ muốn mở rộng, mâu thuẫn giữa người Hồ và người Hán sẽ càng gia tăng. Sự xung đột giữa luật pháp nhà Hán và phong tục tập quán của các bộ lạc Hồ sẽ theo thời gian và sự tiếp xúc mà càng thêm căng thẳng. Điều này đòi hỏi cần có kênh giao tiếp cùng những điều luật phù hợp.
Dù là Nam Hung Nô, bộ lạc Khương, hay các quốc gia Tây Vực hiện tại, tất cả đều là một quá trình thay đổi. Do vậy, trong suốt quá trình này, chiến lược cũng cần được điều chỉnh kịp thời.
Nam Hung Nô đã suy yếu, có thể vây hãm, chia cắt, phân hóa và nuốt chửng, dùng thái độ mạnh mẽ để áp chế, kích động tranh chấp nội bộ, khiến chúng càng thêm suy yếu.
Người Khương lại khác với Nam Hung Nô.
Cũng như cách Phỉ Tiềm sắp đặt cho A Hiệt Sát lúc này.
Sau đợt tinh lọc này, những người Khương dám khai phá, có tham vọng sẽ tách biệt khỏi đám người tầm thường, không có chí lớn. Theo đà ấy, những người Khương còn lại sẽ dần mất đi tính hiếu chiến…
Tiếng gọi “phụ ông” của Phỉ Tiềm và những đãi ngộ đặc biệt dành cho người Khương tham chiến, bề ngoài có vẻ như Phỉ Tiềm đã bỏ ra những danh phận, đãi ngộ, vật tư, nhưng thực ra từ góc độ chiến lược lớn, điều này hoàn toàn không hề thiệt thòi.
Các quốc gia Tây Vực nằm ở ngoài rìa, việc thâm nhập và tinh lọc dần dần là điều cần thiết, không vội nuốt trọn mà nên từ từ cải biến, giáo hóa từ một nhóm nhỏ trước.
“Sau sự việc này, Khương binh về Hán, ấy là có định lệ,” Giả Hủ chậm rãi nói, “Hồ binh, trước hết phải cởi bỏ tính Hồ, rồi mới dần dần biến thành người dân, mới gọi là giáo hóa.”
Nói đơn giản, chính là tước quân quyền.
Âm thầm, mềm mại như nước, nhưng lại sắc bén như dao.
Phỉ Tiềm gật đầu nói: “Hoa Hạ y quan chi, y quan Hoa Hạ chi. Áo bào của A Hiệt Sát lúc này đã đổi khác, chẳng phải chính là kế sách của Văn Hòa sao?”
Lần trước khi Phỉ Tiềm gặp A Hiệt Sát, hắn vẫn còn khoác trên người chiếc áo bào da thú, tóc tai bù xù không đội mũ, còn giờ đây lại giống như một người Hán, không còn giống người Khương nữa.
Thật là tốt.
Giả Hủ mỉm cười, nói: “Hiện nay người Khương mạnh mẽ đã rời đi, kẻ yếu ở lại, có thể thực thi kế phân hóa. Thần ở Lũng Tây, thường tặng cho những quý nhân trong tộc Khương áo Hán, khiến họ cảm thấy hãnh diện, khuyến khích họ ưa chuộng lụa là gấm vóc, mà dần dần bỏ đi thói quen mặc áo da thú. Đây chính là kế sách dùng y phục.”
“Hay lắm.” Phỉ Tiềm gật đầu.
Cách này thực ra không phải chiến lược mới mẻ gì.
Cái gọi là tự do trong ăn mặc, thật xin lỗi, vào thời điểm này chỉ là một cái bẫy.
Kế sách của Giả Hủ chính là từ điểm này mà vào.
Người Khương trước kia không mấy để tâm đến y phục trên người, nhưng hiện giờ…
Không chỉ phải khiến những quý nhân trong tộc Khương, như A Hiệt Sát đại diện, cảm thấy mặc y phục quý trọng của Hoa Hạ là vinh dự, mà còn phải dần dần ảnh hưởng đến những người Khương bình dân, khiến họ từ bỏ thói quen mặc áo da thú, chuyển sang mặc áo vải.
Nếu một bộ lạc, một quốc gia, từ trên xuống dưới đều không xem trọng sự xa hoa của y phục, tôn thờ sự gian khổ và giản dị, thì chắc chắn sẽ có sức mạnh đoàn kết rất lớn, và tự nhiên sẽ có sức chiến đấu hùng hậu.
Giống như Phỉ Tiềm trong quân đội, tuyệt đối không để ý đến ăn mặc xa hoa, cũng chẳng cần mặc áo bào rực rỡ hay giáp trụ sang trọng. Dù mục đích chủ yếu là để bảo toàn mạng sống, tránh bị kẻ lạ nhận ra mà dễ dàng bị ám sát, nhưng đồng thời cũng giúp Phỉ Tiềm gần gũi hơn với binh lính, khiến họ không cảm thấy rằng Phỉ Tiềm ở quá xa, mất đi sự ấm áp.
Giả Hủ mỉm cười nói: “Chủ công tuyển chọn người Khương dũng mãnh, còn lại những người Khương khác có thể thi hành kế sách dung hòa được rồi.”
Phỉ Tiềm gật đầu bổ sung: “Ừm, không sai. Còn có thể đưa một ít kỹ nữ từ Tam Phụ Trường An đến Lũng Tây. Nếu gặp người Khương nào dung hòa với phụ nữ, kỹ nữ sẽ tỏ vẻ kinh ngạc, ngỏ lời hứa gả cho, như vậy ba người cũng có thể thành hổ được.”
Giả Hủ vỗ tay cười lớn: “Chủ công, kế này thật tuyệt!”
Hai người nhìn nhau, rồi cùng cười vang.
Tuyệt diệu làm sao? Đây đều là những sách lược thường thấy ở hậu thế. Chẳng phải lúc giải trí, có vô số kẻ thật giả hò reo khi thấy sự “nữ tính hóa” lan tràn trong giới nghệ thuật sao? Kẻ thì sinh con, kẻ thì thần tượng hóa, thậm chí còn tôn vinh những điều này như một vinh dự. Dùng kế này lên người Khương bây giờ, chẳng phải quá đơn giản ư?
“Lũng Tây đối với người Khương, từ quan tới dân, đều tán thưởng việc dung hòa, khiến họ từ bỏ tính dũng mãnh.” Giọng Phỉ Tiềm có vẻ lạnh lùng dù hắn đang cười, “Điều này vốn là nhược điểm của Hán, giờ đem ra dùng với người ngoài, không thể để áp dụng nội bộ.”
Giả Hủ chắp tay cung kính: “Chủ công dặn dò, thần xin ghi nhớ.”
Cuối thời Tây Hán, thật ra là vào cuối mỗi triều đại phong kiến, hiện tượng đàn ông nữ tính hóa thường xuất hiện tràn lan. Thân hình gầy yếu, dáng vẻ bệnh hoạn trở thành tiêu chuẩn cái đẹp, nam nhân thoa son điểm phấn, ăn vận như nữ nhân. Cả triều đình chìm trong tình trạng “âm thịnh dương suy”. Nguyên nhân dẫn đến tình trạng này vô cùng phức tạp, đến cả Phỉ Tiềm cũng không nắm rõ quá trình và lý do, nhưng hắn biết rằng trong những triều đại phong kiến suy tàn như vậy, không phải vì tôn vinh nữ giới, mà là vì tầng lớp thống trị phong kiến đã nhận ra sự bất ổn ở tầng lớp dưới. Họ cũng hiểu rõ sự thối nát trong cơ cấu cai trị, nên bằng bản năng, lựa chọn cách làm suy yếu dân chúng, thu hồi vũ khí của dân chúng, rồi dùng các biện pháp như chế độ bảo giáp để kéo dài sự thống trị của mình.
Cuối thời Tây Hán, hiện tượng nữ tính hóa lan tràn, Đông Hán cũng tương tự, rồi đến thời Ngụy Tấn, Tống mạt, Minh mạt đều xuất hiện như thế.
“Dung hòa phụ nữ, tiếp đến là khiến phong tục trở nên dâm loạn.” Phỉ Tiềm trầm giọng nói, “dâm loạn không chỉ là chuyện nam nữ. Điều mà người Khương từng tôn thờ, phải khiến họ sa đọa. Thứ mà họ từng mạnh mẽ, phải khiến họ trở nên hỗn loạn. Dùng những thứ nửa thật nửa giả để khơi dậy cái ác, tiêu diệt cái thiện của họ.”
Giả Hủ gật đầu nói: “Thần xin ghi nhớ.”
Có người cho rằng dâm loạn chỉ là chuyện nam nữ, rồi cho rằng đó là lỗi lầm mà bất cứ ai cũng dễ phạm phải, rồi cười xòa cho qua, không ai thực sự để tâm. Nhưng thực chất, sự dâm loạn làm xóa nhòa nhiều điều, mà quan trọng nhất là tiêu diệt những tiêu chuẩn đúng sai mà người Khương đã chấp nhận bấy lâu nay.
Giả Hủ nói: “Sau khi dâm loạn, lòng người sẽ chỉ hướng về lợi ích, hành động càng thêm hỗn loạn.”
Sự dâm loạn sẽ dẫn đến việc mọi thứ đều quy về lợi nhuận.
Hành vi của con người thường đi theo tư tưởng, khi mọi người đều chỉ lo cho bản thân mình, ngoại biểu của điều đó chính là hành động trở nên hỗn tạp, không còn thuần khiết. Những kẻ ngồi trước bàn phím, cùng những kẻ thích cãi vã vô lý, không màng đúng sai, bất kể lý do mà tranh luận, lấn lướt khắp nơi.
Phỉ Tiềm chậm rãi gật đầu, rồi ánh mắt nhìn về phía xa, trầm ngâm nói: “Loạn thế tất hiện rõ, y phục rách rưới, nữ nhân dung nhan, phong tục dâm loạn, lòng chỉ biết lợi, hành động hỗn tạp, âm nhạc hiểm hóc, văn chương dấu mình, dưỡng sinh không độ lượng, tang lễ tiết kiệm, khinh thường lễ nghĩa mà tôn sùng võ dũng. Người nghèo thì trở thành trộm cắp, kẻ giàu thì thành cường đạo. Thịnh thế thì trái ngược hoàn toàn. Nếu pháp này được thực thi, Tây Khương vĩnh viễn không còn là mối lo. Tây Vực cũng như vậy. Đúng như câu nói, muốn diệt trừ một ngoại tộc, phải phá đi huyết tính của họ, cướp lấy lòng liêm sỉ của họ, thì mới có thể thành công.”
Giả Hủ vuốt râu, tay hơi run run, rồi thốt lên: “Chủ công, luận này quả thật… ừm, tinh diệu.”
Phỉ Tiềm mỉm cười.
Phỉ Tiềm có thể nhìn thấy rõ, Giả Hủ giờ đây có chút kích động.
Là một mưu sĩ, với khát vọng như võ tướng mong muốn chém giết tướng địch giữa trăm vạn quân để lập công, thì đối với một kẻ trí mưu như Giả Hủ, không chỉ đơn giản là thắng lợi một trận chiến, mà cái mà hắn theo đuổi chính là mưu tính cho cả một quốc gia. Chính điều này mới khiến Giả Hủ cảm thấy được khơi dậy nhiệt huyết và hứng khởi.
Việc giáo hóa Nam Hung Nô trước đây, Giả Hủ tham gia không nhiều, nhưng nay ở Lũng Tây, việc giáo hóa Tây Khương lại do Giả Hủ đích thân đảm trách. Chính cảm giác nắm trong tay vận mệnh của một bộ tộc lớn như Tây Khương mới là sân khấu sáng rực để hắn phô diễn tài năng của mình.
Hơn nữa, theo ý của Phỉ Tiềm, những sách lược giáo hóa Tây Khương tại Lũng Tây, trong tương lai, còn sẽ được mở rộng ra đến cả Tây Vực!
Thậm chí là những vùng xa hơn nữa!
Điều này khiến trong lòng Giả Hủ không khỏi rùng mình, lại càng thêm kính phục Phỉ Tiềm.
Chiến lược này, quả thực là mưu tính cho quốc gia!
Phỉ Tiềm đứng khoanh tay, áo bào phấp phới trong gió.
Trong lòng hắn không quá phấn khích như Giả Hủ, bởi những điều hắn nói, thực ra chỉ là tóm lược trong hai câu:
“Phải bẻ gãy lưng và huyết tính của nam nhân, lấy đi sự liêm sỉ và nhân đức của nữ nhân.” Đây chẳng phải là sáng tạo của nước Mỹ, cũng không phải do đám người Châu Âu bày ra, mà từ thời Xuân Thu, Tử Hạ đã đề cập đến rồi!
Đơn giản ư?
Chỉ đơn giản như thế.
Dùng đao thương giết chóc, chưa chắc đã có thể khiến một dân tộc, một quốc gia khuất phục. Có khi lại còn khơi dậy tinh thần phản kháng và dũng khí của họ. Nhưng những “nhát dao mềm” lại có thể khiến họ từ từ diệt vong mà không hề hay biết.
Ví như ở những nước tư bản chủ nghĩa, có chính sách công nhận hợp pháp hóa con ngoài giá thú. Chính sách này bề ngoài có vẻ như bảo vệ quyền sinh đẻ của phụ nữ chưa chồng, tôn trọng quyền sống, nhưng thực tế, chẳng phải là ngầm đồng ý, thậm chí khuyến khích phụ nữ đi theo những hành vi nhằm đạt được mục đích cá nhân đó sao? Thường dân bình thường có liên quan gì đến con ngoài giá thú? Những người đàn ông không quyền không thế, phụ nữ nào sẽ cùng họ sinh ra con ngoài giá thú?
Tương tự như vậy, ở những quốc gia tư bản, những phong trào nữ quyền cực đoan ngày càng được đẩy mạnh, ngành giải trí thì càng ngày càng thấp kém, tất cả đều là những chiêu trò tương tự. Việc nữ hóa nam giới, khỏi cần bàn nữa, rồi truyền thông khi miêu tả về phụ nữ, thường nhấn mạnh vào việc mặt bao nhiêu tiền, trên người bao nhiêu tiền, ăn mặc dùng bao nhiêu tiền, từ nhỏ đến lớn tiêu bao nhiêu tiền, giá trị cá nhân là bao nhiêu, và nhất định không được rẻ mạt với đàn ông. Như vậy, từng bước từng bước, tư tưởng vật chất hóa dần dần được tiêm nhiễm không ngừng…
Hết lần này đến lần khác, vòng xoáy lịch sử cứ lặp lại, từ triều đại phong kiến cho đến chủ nghĩa tư bản.
Vào thời Xuân Thu, đã có một lão giả họ Tuân, đau lòng khôn xiết mà phát ra lời cảnh tỉnh này.
Đọc sách, dĩ nhiên là phải biết vận dụng linh hoạt.
Xuân Thu Chiến Quốc, chư hầu công vương các nước chẳng lẽ chưa từng nghe, chưa từng thấy, chưa từng đọc qua hay sao?
Rõ ràng không phải vậy.
Có lẽ khi Tuân Tử viết nên những lời này, không ít chư hầu công khanh đã từng tán thưởng, vỗ tay ca ngợi, cảm thán không nguôi, nhưng sáu nước vẫn là sáu nước, sự diệt vong vẫn không thể tránh khỏi.
Nơi ải Ngọc Môn, mây trắng bao la, gò cát mênh mông.
Một lúc lâu sau, Giả Hủ mới thấp giọng hỏi: “Chủ công… nếu có một ngày… Đại Hán cũng lâm vào cảnh suy tàn như vậy, thì phải làm sao?”
Phỉ Tiềm ngẩng đầu, nhìn lá cờ đỏ của Đại Hán tung bay trên đỉnh đầu, khẽ nhếch cằm, ra hiệu cho Giả Hủ nhìn theo.
Giả Hủ chuyển ánh mắt lên lá đại kỳ của Đại Hán, suy tư không nói.
“Nếu một ngày kia, người Hán không còn xem trọng cờ Hán, mà ngược lại cảm thấy xấu hổ về dòng dõi Hán gia, quên mất công lao khổ nhọc của tiền nhân, không biết con cháu sẽ đứng ở đâu…” Phỉ Tiềm chậm rãi nói, “Tông miếu đã không còn, truyền thừa bị đứt đoạn, thì Đại Hán này, còn hay mất, có khác gì nhau?”
Giả Hủ lặng im.
Một lát sau, Phỉ Tiềm quay lại nhìn Giả Hủ, rồi vỗ vỗ tay hắn ta, cười nói: “Để tránh tai họa này, ngươi và ta phải tự mình cố gắng. Nhớ lấy, hãy cảnh giác mà nhắc nhở nhau.”
Giả Hủ cung kính cúi đầu, đáp: “Thần xin ghi nhớ.”
Phỉ Tiềm gật đầu: “Ta đã giao cho người ở Hà Đông viết lời tựa cho ‘Nam Hung Nô Chí’… còn ‘Lũng Tây Khương Chí’ này, ắt phải do Văn Hòa ghi lại… để cho hậu thế rút kinh nghiệm, phân rõ thành bại.”
Giả Hủ chỉnh lại mũ quan, cúi mình mà đáp: “Thần nhận lệnh.”
Chuyện của người Khương tạm thời sắp xếp như vậy.
“Ừm, ta nghe được tin tức, Giang Đông đang chuẩn bị đợt binh thuyền thứ hai…” Phỉ Tiềm chuyển chủ đề, nói với Giả Hủ, “Sợ rằng bước tiếp theo sẽ là tấn công Tỷ Quy.”
Giả Hủ khẽ nheo mắt, rồi nở một nụ cười: “Vậy thì phải chúc mừng chủ công rồi.”
Phỉ Tiềm cười lớn: “Ồ, Văn Hòa có thể nói rõ, niềm vui này từ đâu mà đến?”
Giả Hủ ậm ừ, vuốt nhẹ râu, rồi chậm rãi nói: “Xuyên Thục đối với Giang Đông, chính là hạ tứ đối với thượng tứ. Thắng thì vui, mà bại cũng đáng mừng.”
Điều này cũng giống như trước đây khi Phỉ Tiềm phái các nông công học sĩ đến Sơn Đông, có không ít kẻ đầu óc đơn giản đã nhảy dựng lên phản đối, cho rằng Phỉ Tiềm bị lầm lạc, hành động như thể giúp đỡ kẻ thù, sớm muộn sẽ hối hận.
Sau đó, Phỉ Tiềm lại nhân cơ hội cung cấp cho Giang Đông kỹ thuật mới về đóng thuyền, cũng là cùng một phương thức.
Chỉ kẻ ngốc mới cho rằng thế giới này là cô lập, chỉ có bản thân mình mới là tồn tại duy nhất.
Thực tế, cả xã hội đều liên quan đến nhau, đặc biệt là Đại Hán hiện tại, bề ngoài thì vẫn có một Hán Thiên tử, nhưng thực tế thì đều tách biệt độc lập với nhau. Việc thỏa hiệp một cách khôn ngoan, thậm chí là hạ mình một chút, không hẳn là điều tồi tệ.
Nếu Phỉ Tiềm cứ khư khư giữ lấy kỹ thuật nông công, không phái học sĩ nông công ra ngoài, thì dù có thu lợi ngắn hạn, sau đó sẽ thế nào? Ngay cả khi không bàn đến việc liệu kỹ thuật này có thể giữ bí mật hay không, thì khi Phỉ Tiềm có thêm kỹ thuật mới, sản xuất thêm nhiều sản phẩm, thì thị trường tiêu thụ sẽ ở đâu? Chỉ dựa vào Trường An và Tam Phụ liệu có thể tiêu thụ hết những sản phẩm mà nền kinh tế mở rộng của Phỉ Tiềm tạo ra không?
Việc học sĩ nông công nâng cao năng suất ở Sơn Đông, gia tăng sản lượng, điều này dù đã giúp con cháu sĩ tộc Sơn Đông có thêm thu nhập, nhưng đồng thời cũng khiến họ tiêu tiền nhiều hơn, giúp Phỉ Tiềm dễ dàng “cắt lông cừu” nhờ sự chênh lệch giữa nông nghiệp và công nghiệp.
Mặt khác, những tá điền và nông nô ở Sơn Đông, rõ ràng thu hoạch được nhiều hơn, làm việc vất vả hơn, nhưng thu nhập của họ thì sao? Liệu con cháu sĩ tộc Sơn Đông có tử tế nâng cao đãi ngộ cho họ không? Khi mà những người này rõ ràng làm nhiều hơn, sản xuất nhiều hơn, nhưng thu nhập không tăng mà còn giảm, liệu họ sẽ không có suy nghĩ gì chăng? Dù không, liệu họ có bị kích động bởi ai đó để rồi bùng nổ không?
Kỹ thuật đóng thuyền cũng vậy, vì lịch sử đã chứng minh, dù thủy quân Giang Đông có mạnh đến đâu, cũng không thể tự mình làm nên đại sự, con người không thể sống mãi trên mặt nước. Càng trọng dụng thủy quân, Giang Đông sẽ càng thiên lệch vào mảng này, đến khi thủy quân Giang Đông suy sụp, Giang Đông cũng sẽ diệt vong theo. Trong quá trình đó, những thợ đóng thuyền được đào tạo lại trở thành nền tảng cho việc mở rộng ra đại dương trong giai đoạn tiếp theo…
Dù sao, từ đầu đến cuối, Phỉ Tiềm đã nhắm vào tầng lớp dân chúng rộng lớn hơn, nhắm vào những người dân dưới chân của sĩ tộc Sơn Đông và Giang Đông.
Còn về con cháu sĩ tộc Sơn Đông và Giang Đông, có lẽ cũng có vài người tinh ý nhận ra điều bất ổn, nhưng đa phần là những kẻ giàu sang, no đủ, tự cao tự đại và thiển cận, sẽ cản trở và kéo theo cả những người tinh khôn kia cùng sa lầy.
Đây chính là dương mưu.
Phỉ Tiềm cười nhạt, ánh mắt trở nên xa xăm: “Không biết khi ấy, Chu Công Cẩn của Giang Đông, trong trận chiến tiến vào Xuyên Thục này, sẽ cảm thấy vui hay buồn đây…”
Danh Sách Chương:
Bạn đang đọc truyện trên website MeTruyenVip.com
BÌNH LUẬN THÀNH VIÊN
![ikarusvn](https://cdn.metruyenvip.com/avatars/user/avatar/64129/b3f28c9e80a65eee9e15774d193d0ef3f1c0680fbef88efd8f73c9efefbf3c3b.jpg)
12 Tháng chín, 2020 23:44
Haha, thế mới thấy tiếng việt mình vừa đẹp vừa dễ học. Còn tiếng Trung muốn hiểu rõ ràng cũng cần trình độ văn hoá nhất định :))
![Nhu Phong](https://cdn.metruyenvip.com/avatars/user/avatar/59570/110037.png)
12 Tháng chín, 2020 20:42
Sáng mai mình sẽ bạo chương. Mới check qua chương thì đê ka mờ con tác, hắn toàn dùng điển cố, dân Tung của đọc sẽ hiểu nhưng dân VN đọc đ thể nào hiểu...
Tôi say quá các ông ơi!!!
![Hoang Ha](https://cdn.metruyenvip.com/avatars/user/avatar/67929/afe5cda1f2f8ab4d146c18c7caafdfa72666705c5ca9e566c6beed25209488b8.jpg)
12 Tháng chín, 2020 20:07
Chương 1653 tân đồ lược, đồ lược là blueprint, bản vẽ thiết kế xây dựng
![Hoang Ha](https://cdn.metruyenvip.com/avatars/user/avatar/67929/afe5cda1f2f8ab4d146c18c7caafdfa72666705c5ca9e566c6beed25209488b8.jpg)
10 Tháng chín, 2020 17:35
Ngày mấy a nhũ ơi
![Hoang Ha](https://cdn.metruyenvip.com/avatars/user/avatar/67929/afe5cda1f2f8ab4d146c18c7caafdfa72666705c5ca9e566c6beed25209488b8.jpg)
10 Tháng chín, 2020 17:34
Đậu thống đề cập đến ở đoạn triệu vân xuất tinh, lộn, xuất binh đi quấy rối tình... u châu. Thịt muối vào trướng vu phù la bốc phét sau gặp đậu thống ngoài lều hẹn nửa đêm canh 3 ra thông đấy a nhũ :)))
![auduongtamphong19842011](https://cdn.metruyenvip.com/avatars/user/avatar/61366/076ddbdbeb603d6a074b22f3897ee83f40c937fe9807ef868a5e367fc42e2c1a.jpg)
09 Tháng chín, 2020 12:53
hehe
![huydeptrai9798](https://cdn.metruyenvip.com/avatars/user/avatar/60571/f8efd932a2e4dfe816aa08f904d403488ad08a23282f0bf7399c13f3c3433f7f.jpg)
08 Tháng chín, 2020 23:53
Lợi thế kị binh mạnh mà hậu phương chăn ngựa lại có vấn đề là hỏng rồi, liệu có chém người cùng họ không đây
![Nhu Phong](https://cdn.metruyenvip.com/avatars/user/avatar/59570/110037.png)
08 Tháng chín, 2020 23:53
Kịp tác giả rồi ông ơi
![quangtri1255](https://cdn.metruyenvip.com/avatars/user/avatar/59351/127534.png)
08 Tháng chín, 2020 22:28
hahaha
![Aibidienkt7](https://cdn.metruyenvip.com/avatars/user/avatar/61643/478837.png)
08 Tháng chín, 2020 21:20
Ai khen ông Phong đi kìa... :)) cơ mà tối nay còn chương nào nữa k cvt để biết đường hóng..
![xuongxuong](https://cdn.metruyenvip.com/avatars/user/avatar/61232/151406.png)
08 Tháng chín, 2020 06:42
ahihi :)))
![Nhu Phong](https://cdn.metruyenvip.com/avatars/user/avatar/59570/110037.png)
07 Tháng chín, 2020 23:12
Đậu phộng 2 con heo.... Thấy ghét ***
![thietky](https://cdn.metruyenvip.com/avatars/user/avatar/60066/1a61db23ea9ef903a933ee987ffb5fe81fd03c62f0e140c877bf87375a0ba26a.jpg)
07 Tháng chín, 2020 22:54
Hahahaa
![trieuvan84](https://cdn.metruyenvip.com/avatars/user/avatar/59398/54859.png)
07 Tháng chín, 2020 22:53
hahahahaha
![Nhu Phong](https://cdn.metruyenvip.com/avatars/user/avatar/59570/110037.png)
07 Tháng chín, 2020 22:50
Chăm chỉ làm mỗi ngày không ai khen.... Cũng không ai đề cử....
Tháng này sinh nhật CVT, có ai làm nhà Vingroup, cho hỏi Vsmart Aris khi nào ra vậy???
Cần lắm một ai đó tặng mình 1 cái.
![Aibidienkt7](https://cdn.metruyenvip.com/avatars/user/avatar/61643/478837.png)
05 Tháng chín, 2020 21:55
Tối nay bạo to luôn...:D
![Nguyễn Minh Anh](https://cdn.metruyenvip.com/avatars/user/avatar/59801/197569.png)
05 Tháng chín, 2020 20:23
Thái Diễm bị kéo ở đó cũng tầm 10 năm rồi ấy nhỉ, Phỉ Trăn cũng 5 tuổi rồi.
![Nhu Phong](https://cdn.metruyenvip.com/avatars/user/avatar/59570/110037.png)
05 Tháng chín, 2020 16:21
Khi nào làm xong mình úp liền bạn ơi.....Đừng hối thúc làm gì....
![Minhtuan Trinh](https://cdn.metruyenvip.com/avatars/user/avatar/61926/500a5b919efada87a18e5f548de5ce8f7001a1d40e972cfa916690adb6da1383.jpg)
05 Tháng chín, 2020 14:35
nhanh add oi7777
![Nhu Phong](https://cdn.metruyenvip.com/avatars/user/avatar/59570/110037.png)
05 Tháng chín, 2020 11:53
Lên một chương báo cáo. Chiều tối nay mình úp cho kịp tác giả nhé....
![Hoang Ha](https://cdn.metruyenvip.com/avatars/user/avatar/67929/afe5cda1f2f8ab4d146c18c7caafdfa72666705c5ca9e566c6beed25209488b8.jpg)
04 Tháng chín, 2020 23:08
Chương 1508 tử tư thì ít mà vô kị thì nhiều có lẽ là nói vụ trộm binh phù đi cứu triệu, kiểu đi ăn máng khác ấy lão Nhu
![Lê Nghĩa](https://cdn.metruyenvip.com/avatars/user/avatar/61434/c6e402621572966471611dc239d42892eed02b10abb684cbb7c1d5111c9ba59d.jpg)
02 Tháng chín, 2020 21:18
Nhờ a Lượng về a ấy tính toán cho chứ còn gì nữa!
![Aibidienkt7](https://cdn.metruyenvip.com/avatars/user/avatar/61643/478837.png)
01 Tháng chín, 2020 23:36
Đói thuốc, tính đọc lại mà nhìn thấy gần 1m9... muốn hết kiên nhẫn.. :((
![Chuyen Duc](https://cdn.metruyenvip.com/avatars/user/avatar/62019/dc4eb539db21e25e270befd9ee4184e135085c6399b2f4b9e049ef920f87ae0b.jpg)
01 Tháng chín, 2020 19:34
Đọc đâu hiểu được thâm ý trong đó =))))
![Nguyễn Đức Kiên](https://cdn.metruyenvip.com/avatars/user/avatar/61817/aab9f7848aa4905e61ed6cd7617e26f80da4d1723dcc16c3f23d810b3aa890d5.jpg)
31 Tháng tám, 2020 21:45
việt nam cua chủ yếu dùng để móc.
BÌNH LUẬN FACEBOOK